Anomalops katoptron
Niewielka ryba głębinowa słynąca z bioluminescencyjnych narządów pod oczami, używanych do nawigacji i polowania.
Ryba-latarka to gatunek ryby osiągający zazwyczaj długość od 10 do 30 cm, charakteryzujący się owalnym, lekko spłaszczonym bocznie ciałem. Jej ubarwienie jest przeważnie ciemne, od ciemnoszarego po czarny, co pomaga jej kamuflować się w głębinach oceanu. Najbardziej wyróżniającą cechą są dwa duże, fasolkowate narządy świetlne (fotofory) umieszczone bezpośrednio pod oczami. Każdy z tych narządów zawiera symbiotyczne bakterie bioluminescencyjne, które emitują ciągłe zielonkawo-niebieskie światło. Ryba potrafi kontrolować emisję światła, obracając narządy lub zasłaniając je specjalną czarną klapką, co pozwala na 'mruganie' światłem. Oczy są stosunkowo duże, przystosowane do widzenia w słabym świetle. Płetwy są typowe dla ryb kostnoszkieletowych, z płetwą ogonową lekko wciętą.
Ryba-latarka zamieszkuje wody tropikalne i subtropikalne, preferując głębokości od 200 do 400 metrów w ciągu dnia, by nocą migrować do płytszych wód w strefie pelagialnej, do około 50-100 metrów. Jest to zachowanie znane jako pionowa migracja dobowa. Jej dieta składa się głównie z drobnych skorupiaków, zooplanktonu i małych ryb, które lokalizuje za pomocą swoich unikalnych 'latarek'. Światło służy nie tylko do polowania, ale także do komunikacji między osobnikami i zmylenia drapieżników. Potrafi szybko włączać i wyłączać światło, tworząc dezorientujący efekt. Ryby te często gromadzą się w ławice, co może zwiększać efektywność polowania i ochrony przed drapieżnikami. Są aktywnymi pływakami, poruszającymi się z gracją w ciemnych głębinach. Ich adaptacje środowiskowe są kluczowe dla przetrwania w wymagającym środowisku morskim.
Ryba-latarka pełni ważną rolę w głębinowych ekosystemach, będąc zarówno drapieżnikiem, jak i ofiarą dla większych ryb i głowonogów. Jej migracje do płytszych wód nocą przyczyniają się do transportu materii organicznej między różnymi strefami głębokościowymi. Chociaż gatunek nie jest obecnie uważany za zagrożony i figuruje jako 'najmniejszej troski' (Least Concern) na Czerwonej Liście IUCN, to jednak zmiany klimatyczne, zanieczyszczenia oceanów i niezrównoważone rybołówstwo mogą stanowić potencjalne zagrożenie dla jego populacji i siedlisk w przyszłości. Badania nad tym gatunkiem dostarczają cennych informacji na temat bioluminescencji i adaptacji życia w głębinach.